バベルの塔が廃墟と化す
The Tower of Babel Lies in Ruins: Words from a Friend in Poland
The Tower of Babel is a story from the Old Testament.
Long ago, all people spoke a single language.
Seeing humankind begin to build a tower that would reach the heavens, God confounded their speech.
Unable to understand one another, the people could not finish the tower, and they scattered across the world.
For thousands of years since, the language barrier has been taken for granted.
We cannot read foreign languages, and so they feel distant. That is how we have lived.
Now, through the translation capabilities of AI, humankind has reduced to ruins both the tower and the barrier that God raised against it.
The words of my friend in Poland reach me exactly as they are, on a morning in rural Kumamoto.
Our languages have not become the same.
Words from distant lands have become readable while remaining distant.
The wall has come down, and the far side has come into view.
God may be somewhat troubled.
上の英文の直訳です。
バベルの塔は廃墟と化す:ポーランドの友人の言葉
バベルの塔は旧約聖書の物語です。
昔、すべての人々は単一の言語を話していました。
人類が天に届く塔を建て始めるのを見た神は、彼らの言葉を混乱させました。
互いに理解できなくなった人々は塔を完成させることができず、世界中に散らばりました。
それから数千年、言語の壁は当然のものとされてきました。
私たちは外国語を読めず、だからそれらは遠く感じられます。私たちはそのように生きてきました。
いま、人類はAIの翻訳能力によって、塔と、神がそれに対して築いた壁の両方を廃墟にしました。
ポーランドの友人の言葉が、熊本の田舎の朝に、そのままの形で私に届きます。
私たちの言語が同じになったわけではありません。
遠い土地の言葉が、遠いままで読めるようになりました。
壁は崩れ、向こう側が見えるようになりました。
神は少し困っているかもしれません。
原文
Emilla Oktawia Łagiewska
Słowo Babel nawiązuje do babilońskiego Bab-ilu („brama boga”), ale autor biblijny celowo powiązał je z hebrajskim czasownikiem „balbel” oznaczającym „mieszać, sprawiać zamieszanie”. Zatem frazeologizm „wieża Babel” oznacza chaos, zamęt, niemożność porozumienia.
W najbardziej klasycznym odczytaniu biblijnego tekstu, budowa wieży, która miała „sięgać nieba”, symbolizuje bunt przeciw Stwórcy jako istoty oraz hybris, nieposkromioną pychę, zuchwałość, arogancję oraz ślepą pewność siebie, które prowadzą człowieka do przekroczenia wyznaczonych miar i sprowadzenia na siebie ostatecznej zguby. Akt zburzenia budowy przez Boga i pomieszanie ludziom języków jest symbolicznym pokazaniem ograniczeń ludzkich możliwości oraz przestrogą, że projekty tworzone bez fundamentu moralnego i duchowego są skazane na porażkę (współczesna teologia i filozofia widzą w tym również akt łaski i ochrony ludzkości przed nią samą).
Ja (piszę te słowa z osobistej perspektywy ateisty) preferuję patrzeć na mit o Wieży Babel nie jak na opowieść o przekleństwie i karze, ale jak na manifest humanizmu i pochwałę pluralizmu. Boska decyzja o rozproszeniu ludzi i stworzeniu barier językowych zmusiła człowieka do stworzenia różnorodnych kultur, odmiennych perspektyw i bogactwa narodowościowego. Mit ten uczy, że różnorodność jest naturalnym elementem ludzkiej kondycji. W klasycznym ujęciu tej biblijnej opowieści pomieszanie języków jawi się jako kara, jednak w głębszej analizie antropologicznej i filozoficznej staje się ono początkiem prawdziwego bogactwa ludzkości.
Kiedy ludzie utracili wspólny język i zostali rozproszeni, rzuceni w różne zakątki Ziemi – w odmienne klimaty, krajobrazy i warunki bytowe, gdzie musieli wykształcić inne mechanizmy przetrwania, odmienne organizacje życia społecznego, co za tym idzie – zrodziły się zwyczaje, tradycje, religie, rytuały, odmienna architektura, literatura, muzyka, tańce etc. Nowe, odrębne języki nie były zatem tylko odmiennymi grupami słów na opisywanie świata, zjawisk, rzeczy, uczuć: różnorodność języków to odmienne sposoby kategoryzowania świata, które w następstwie zrodziły różne systemy filozoficzne i różnorodność kulturową.
Bariera stała się więc narodzinami różnorodności jako naturalnej kondycji człowieka - mozaika kultur i perspektyw stymuluje nas do szukania porozumienia, do dialogu międzykulturowego, do szacunku dla odmienności. Z perspektywy tego chrześcijańskiego mitu, to właśnie wielość, a nie jedność, jest boskim planem dla świata.
Babel という語はバビロニアの Bab-ilu(「神の門」)に由来を持ちますが、聖書の著者は意図的に、それを「混ぜる、混乱を引き起こす」を意味するヘブライ語の動詞「balbel」と結びつけました。したがって「バベルの塔」という成句は、混沌、混乱、意思疎通の不可能性を意味します。
聖書の文章の最も古典的な読み方では、「天に届く」はずだった塔の建設は、存在としての創造主への反逆と、ヒュブリス、すなわち抑えのきかない傲慢、不遜、尊大さ、盲目的な自信を象徴しています。それらは人間を定められた限度の踏み越えへと導き、自らに最終的な破滅を招かせます。神による建設の破壊と人々の言語の混乱は、人間の可能性の限界を象徴的に示すものであり、道徳的・精神的な土台なしに作られた企ては失敗する運命にあるという戒めです(現代の神学と哲学は、そこに、人類をそれ自身から守る恩寵の行為をも見ています)。
私(無神論者という個人的な視点からこれを書いています)は、バベルの塔の神話を、呪いと罰の物語としてではなく、ヒューマニズムの宣言、多元主義の賛美として見ることを好みます。人々を散らし、言語の障壁を作るという神の決定は、人間に、多様な文化、異なる視点、民族的な豊かさを生み出すことを強いました。この神話は、多様性が人間の条件の自然な要素であることを教えています。この聖書の物語の古典的な捉え方では、言語の混乱は罰として現れますが、より深い人類学的・哲学的分析においては、それは人類の真の豊かさの始まりになります。
人々が共通の言語を失い、散らされ、地球のさまざまな隅へ、異なる気候、風景、生活条件のなかへと投げ出されたとき、そこで彼らは異なる生存のしくみ、異なる社会生活の組織を形成せねばならず、その帰結として、慣習、伝統、宗教、儀礼、異なる建築、文学、音楽、舞踊などが生まれました。したがって新しい別個の言語は、世界、現象、物、感情を記述するための、単なる異なる語の集まりではありませんでした。言語の多様性とは、世界を分類する異なる方法であり、それが結果として、さまざまな哲学体系と文化的多様性を生み出したのです。
こうして障壁は、人間の自然な条件としての多様性の誕生となりました。文化と視点のモザイクは、私たちを、理解を求めること、異文化間の対話、異なるものへの敬意へと駆り立てます。このキリスト教の神話の観点からは、世界に対する神の計画は、統一ではなく、まさに多数性です。
論文に使える度の高い順:
一番目は、言語の多様性は世界を分類する異なる方法であり、それが哲学体系の違いを生んだという箇所です。写真と言語の関係を扱う新川さんの研究に、最も直接つながります。二番目は、神の計画は統一ではなく多数性だという結びです。わずかに異なる位相が並び立つという考えと響き合います。三番目は、障壁こそが多様性の誕生だという転換で、罰を始まりに読み替える手つきそのものが引用に向いています。四番目は、塔を傲慢の象徴とする古典的な読みで、これは彼女自身が覆すための前置きなので、単独では使いにくい部分です。
彼女の文章は、塔が崩れたところから話を始めて、散らばった言葉のほうを主役にしています。バベルの崩壊を、建築の失敗ではなく、辞書の増築工事の始まりとして読んだことになります。